కుమారసూక్తం

ఋషిః వామదేవః, దేవతా 1-6 అగ్నిః, 7-8 సోమకః సాహదేవ్యః, 10 అశివ్నౌ, 

ఛందః 1,4 గాయత్రీ, 2,5,6 విరాడ్గాయత్రీ, 3, 7-10 నిచృద్గాయత్రీ

స్వరః షడ్జః

అ॒గ్నిర్హోతా॑ నో అధ్వ॒రే వా॒జీ సన్పరి॑ ణీయతే .

దే॒వో దే॒వేషు॑ య॒జ్ఞియః॑ .. 4.015.01

పరి॑ త్రివి॒ష్ట్య॑ధ్వ॒రం యాత్య॒గ్నీ ర॒థీరి॑వ .

ఆ దే॒వేషు॒ ప్రయో॒ దధ॑త్ .. 4.015.02

పరి॒ వాజ॑పతిః క॒విర॒గ్నిర్హ॒వ్యాన్య॑క్రమీత్ .

దధ॒ద్రత్నా॑ని దా॒శుషే॑ .. 4.015.03

అ॒యం యః సృంజ॑యే పు॒రో దై॑వవా॒తే స॑మి॒ధ్యతే॑ .

ద్యు॒మాఀ అ॑మిత్ర॒దంభ॑నః .. 4.015.04

అస్య॑ ఘా వీ॒ర ఈవ॑తో॒ఽగ్నేరీ॑శీత॒ మర్త్యః॑ .

తి॒గ్మజం॑భస్య మీ॒ళ్హుషః॑ .. 4.015.05

తమర్వం॑తం॒ న సా॑న॒సిమ॑రు॒షం న ది॒వః శిశుం॑ .

మ॒ర్మృ॒జ్యంతే॑ ది॒వేది॑వే .. 4.015.06

బోధ॒ద్యన్మా॒ హరి॑భ్యాం కుమా॒రః సా॑హదే॒వ్యః .

అచ్ఛా॒ న హూ॒త ఉద॑రం .. 4.015.07

ఉ॒త త్యా య॑జ॒తా హరీ॑ కుమా॒రాత్సా॑హదే॒వ్యాత్ .

ప్రయ॑తా స॒ద్య ఆ ద॑దే .. 4.015.08

ఏ॒ష వాం॑ దేవావశ్వినా కుమా॒రః సా॑హదే॒వ్యః .

దీ॒ర్ఘాయు॑రస్తు॒ సోమ॑కః .. 4.015.09

తం యు॒వం దే॑వావశ్వినా కుమా॒రం సా॑హదే॒వ్యం .

దీ॒ర్ఘాయు॑షం కృణోతన .. 4.015.10

ఋషిః-1, 3-8, 10-12 కుమార ఆత్రేయో, వృశో వా జార ఉభీ వా;

         2, 9 వృశో జారః ..

దేవతా- అగ్నిః .. 

ఛందః-1, 3, 7, 8 త్రిష్టుపః 2 స్వరాట్పతిః 4, 5, 9, 10 నివృత్త్రిష్టుప;

          6 భురిక్పక్లిః 11 విరాత్రిష్టుప్; 12 నివృదతిజగతీ..

స్వరః- 1, 3-5, 7-11 ధైవతః; 2, 6 పంచమః, 12 నిషాదః ..

కు॒మా॒రం మా॒తా యు॑వ॒తిః సము॑బ్ధం॒ గుహా॑ బిభర్తి॒ న ద॑దాతి పి॒త్రే .

అనీ॑కమస్య॒ న మి॒నజ్జనా॑సః పు॒రః ప॑శ్యంతి॒ నిహి॑తమర॒తౌ .. 5.002.01

కమే॒తం త్వం యు॑వతే కుమా॒రం పేషీ॑ బిభర్షి॒ మహి॑షీ జజాన .

పూ॒ర్వీర్హి గర్భః॑ శ॒రదో॑ వ॒వర్ధాప॑శ్యం జా॒తం యదసూ॑త మా॒తా .. 5.002.02

హిర॑ణ్యదంతం॒ శుచి॑వర్ణమా॒రాత్క్షేత్రా॑దపశ్య॒మాయు॑ధా॒ మిమా॑నం .

ద॒దా॒నో అ॑స్మా అ॒మృతం॑ వి॒పృక్వ॒త్కిం మామ॑నిం॒ద్రాః కృ॑ణవన్నను॒క్థాః .. 5.002.03

క్షేత్రా॑దపశ్యం సను॒తశ్చరం॑తం సు॒మద్యూ॒థం న పు॒రు శోభ॑మానం .

న తా అ॑గృభ్ర॒న్నజ॑నిష్ట॒ హి షః పలి॑క్నీ॒రిద్యు॑వ॒తయో॑ భవంతి .. 5.002.04

కే మే॑ మర్య॒కం వి య॑వంత॒ గోభి॒ర్న యేషాం॑ గో॒పా అర॑ణశ్చి॒దాస॑ .

య ఈం॑ జగృ॒భురవ॒ తే సృ॑జం॒త్వాజా॑తి ప॒శ్వ ఉప॑ నశ్చికి॒త్వాన్ .. 5.002.05

వ॒సాం రాజా॑నం వస॒తిం జనా॑నా॒మరా॑తయో॒ ని ద॑ధు॒ర్మర్త్యే॑షు .

బ్రహ్మా॒ణ్యత్రే॒రవ॒ తం సృ॑జంతు నింది॒తారో॒ నింద్యా॑సో భవంతు .. 5.002.06

శున॑శ్చి॒చ్ఛేపం॒ నిది॑తం స॒హస్రా॒ద్యూపా॑దముంచో॒ అశ॑మిష్ట॒ హి షః .

ఏ॒వాస్మద॑గ్నే॒ వి ము॑ముగ్ధి॒ పాశా॒న్హోత॑శ్చికిత్వ ఇ॒హ తూ ని॒షద్య॑ .. 5.002.07

హృ॒ణీ॒యమా॑నో॒ అప॒ హి మదైయేః॒ ప్ర మే॑ దే॒వానాం॑ వ్రత॒పా ఉ॑వాచ .

ఇంద్రో॑ వి॒ద్వాఀ అను॒ హి త్వా॑ చ॒చక్ష॒ తేనా॒హమ॑గ్నే॒ అను॑శిష్ట॒ ఆగాం॑ .. 5.002.08

వి జ్యోతి॑షా బృహ॒తా భా॑త్య॒గ్నిరా॒విర్విశ్వా॑ని కృణుతే మహి॒త్వా .

ప్రాదే॑వీర్మా॒యాః స॑హతే దు॒రేవాః॒ శిశీ॑తే॒ శృంగే॒ రక్ష॑సే వి॒నిక్షే॑ .. 5.002.09

ఉ॒త స్వా॒నాసో॑ ది॒వి షం॑త్వ॒గ్నేస్తి॒గ్మాయు॑ధా॒ రక్ష॑సే॒ హంత॒వా ఉ॑ .

మదే॑ చిదస్య॒ ప్ర రు॑జంతి॒ భామా॒ న వ॑రంతే పరి॒బాధో॒ అదే॑వీః .. 5.002.10

ఏ॒తం తే॒ స్తోమం॑ తువిజాత॒ విప్రో॒ రథం॒ న ధీరః॒ స్వపా॑ అతక్షం .

యదీద॑గ్నే॒ ప్రతి॒ త్వం దే॑వ॒ హర్యాః॒ స్వ॑ర్వతీర॒ప ఏ॑నా జయేమ .. 5.002.11

తు॒వి॒గ్రీవో॑ వృష॒భో వా॑వృధా॒నో॑ఽశ॒త్ర్వ1॒॑ర్యః సమ॑జాతి॒ వేదః॑ .

ఇతీ॒మమ॒గ్నిమ॒మృతా॑ అవోచన్బ॒ర్హిష్మ॑తే॒ మన॑వే॒ శర్మ॑ యంసద్ధ॒విష్మ॑తే॒ మన॑వే॒ శర్మ॑ యంసత్ .. 5.002.12

కుమారసూక్తం స్వరరహితం

అగ్నిర్హోతా నో అధ్వరే వాజీ సన్పరి ణీయతే .

దేవో దేవేషు యజ్ఞియః .. 4.015.01

పరి త్రివిష్ట్యధ్వరం యాత్యగ్నీ రథీరివ .

ఆ దేవేషు ప్రయో దధత్ .. 4.015.02

పరి వాజపతిః కవిరగ్నిర్హవ్యాన్యక్రమీత్ .

దధద్రత్నాని దాశుషే .. 4.015.03

అయం యః సృంజయే పురో దైవవాతే సమిధ్యతే .

ద్యుమాఀ అమిత్రదంభనః .. 4.015.04

అస్య ఘా వీర ఈవతోఽగ్నేరీశీత మర్త్యః .

తిగ్మజంభస్య మీళ్హుషః .. 4.015.05

తమర్వంతం న సానసిమరుషం న దివః శిశుం .

మర్మృజ్యంతే దివేదివే .. 4.015.06

బోధద్యన్మా హరిభ్యాం కుమారః సాహదేవ్యః .

అచ్ఛా న హూత ఉదరం .. 4.015.07

ఉత త్యా యజతా హరీ కుమారాత్సాహదేవ్యాత్ .

ప్రయతా సద్య ఆ దదే .. 4.015.08

ఏష వాం దేవావశ్వినా కుమారః సాహదేవ్యః .

దీర్ఘాయురస్తు సోమకః .. 4.015.09

తం యువం దేవావశ్వినా కుమారం సాహదేవ్యం .

దీర్ఘాయుషం కృణోతన .. 4.015.10

కుమారం మాతా యువతిః సముబ్ధం గుహా బిభర్తి న దదాతి పిత్రే .

అనీకమస్య న మినజ్జనాసః పురః పశ్యంతి నిహితమరతౌ .. 5.002.01

కమేతం త్వం యువతే కుమారం పేషీ బిభర్షి మహిషీ జజాన .

పూర్వీర్హి గర్భః శరదో వవర్ధాపశ్యం జాతం యదసూత మాతా .. 5.002.02

హిరణ్యదంతం శుచివర్ణమారాత్క్షేత్రాదపశ్యమాయుధా మిమానం .

దదానో అస్మా అమృతం విపృక్వత్కిం మామనింద్రాః కృణవన్ననుక్థాః .. 5.002.03

క్షేత్రాదపశ్యం సనుతశ్చరంతం సుమద్యూథం న పురు శోభమానం .

న తా అగృభ్రన్నజనిష్ట హి షః పలిక్నీరిద్యువతయో భవంతి .. 5.002.04

కే మే మర్యకం వి యవంత గోభిర్న యేషాం గోపా అరణశ్చిదాస .

య ఈం జగృభురవ తే సృజంత్వాజాతి పశ్వ ఉప నశ్చికిత్వాన్ .. 5.002.05

వసాం రాజానం వసతిం జనానామరాతయో ని దధుర్మర్త్యేషు .

బ్రహ్మాణ్యత్రేరవ తం సృజంతు నిందితారో నింద్యాసో భవంతు .. 5.002.06

శునశ్చిచ్ఛేపం నిదితం సహస్రాద్యూపాదముంచో అశమిష్ట హి షః .

ఏవాస్మదగ్నే వి ముముగ్ధి పాశాన్హోతశ్చికిత్వ ఇహ తూ నిషద్య .. 5.002.07

హృణీయమానో అప హి మదైయేః ప్ర మే దేవానాం వ్రతపా ఉవాచ .

ఇంద్రో విద్వాఀ అను హి త్వా చచక్ష తేనాహమగ్నే అనుశిష్ట ఆగాం .. 5.002.08

వి జ్యోతిషా బృహతా భాత్యగ్నిరావిర్విశ్వాని కృణుతే మహిత్వా .

ప్రాదేవీర్మాయాః సహతే దురేవాః శిశీతే శృంగే రక్షసే వినిక్షే .. 5.002.09

ఉత స్వానాసో దివి షంత్వగ్నేస్తిగ్మాయుధా రక్షసే హంతవా ఉ .

మదే చిదస్య ప్ర రుజంతి భామా న వరంతే పరిబాధో అదేవీః .. 5.002.10

ఏతం తే స్తోమం తువిజాత విప్రో రథం న ధీరః స్వపా అతక్షం .

యదీదగ్నే ప్రతి త్వం దేవ హర్యాః స్వర్వతీరప ఏనా జయేమ .. 5.002.11

తువిగ్రీవో వృషభో వావృధానోఽశత్ర్వ1ర్యః సమజాతి వేదః .

ఇతీమమగ్నిమమృతా అవోచన్బర్హిష్మతే మనవే శర్మ యంసద్ధవిష్మతే

                        మనవే శర్మ యంసత్ .. 5.002.12