హిరణ్యగర్భసూక్తం

 ఋగ్వేదసంహితాయాం దశమం మండలం, ఏకవింశత్యుత్తరశతతమం సూక్తం .

ఋషిః హిరణ్యగ్రభః ప్రజాపతిపత్యః, దేవతా కః (ప్రజాపతి),

ఛందః 1, 3, 6, 8, 9 త్రిష్టుప్, 2, 5 నిచృత్త్రిష్టుప్, 4, 10 విరాట్త్రిష్టుప్,

7 స్వరాట్త్రిష్టుప్, స్వరః ధైవతః ..

హి॒ర॒ణ్య॒గ॒ర్భః సమ॑వర్త॒తాగ్రే॑ భూ॒తస్య॑ జా॒తః పతి॒రేక॑ ఆసీత్ .

స దా॑ధార పృథి॒వీం ద్యాము॒తేమాం కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.01

య ఆ॑త్మ॒దా బ॑ల॒దా యస్య॒ విశ్వ॑ ఉ॒పాస॑తే ప్ర॒శిషం॒ యస్య॑ దే॒వాః .

యస్య॑ ఛా॒యామృతం॒ యస్య॑ మృ॒త్యుః కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.02

యః ప్రా॑ణ॒తో ని॑మిష॒తో మ॑హి॒త్వైక॒ ఇద్రాజా॒ జగ॑తో బ॒భూవ॑ .

య ఈశే॑ అ॒స్య ద్వి॒పద॒శ్చతు॑ష్పదః॒ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.03

యస్యే॒మే హి॒మవం॑తో మహి॒త్వా యస్య॑ సము॒ద్రం ర॒సయా॑ స॒హాహుః .

యస్యే॒మాః ప్ర॒దిశో॒ యస్య॑ బా॒హూ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.04

యేన॒ ద్యౌరు॒గ్రా పృ॑థి॒వీ చ॑ దృ॒ళ్హా యేన॒ స్వః॑ స్తభి॒తం యేన॒ నాకః॑ .

యో అం॒తరి॑క్షే॒ రజ॑సో వి॒మానః॒ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.05

యం క్రంద॑సీ॒ అవ॑సా తస్తభా॒నే అ॒భ్యైక్షే॑తాం॒ మన॑సా॒ రేజ॑మానే .

యత్రాధి॒ సూర॒ ఉది॑తో వి॒భాతి॒ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.06

ఆపో॑ హ॒ యద్బృ॑హ॒తీర్విశ్వ॒మాయ॒న్గర్భం॒ దధా॑నా జ॒నయం॑తీర॒గ్నిం .

తతో॑ దే॒వానాం॒ సమ॑వర్త॒తాసు॒రేకః॒ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.07

యశ్చి॒దాపో॑ మహి॒నా ప॒ర్యప॑శ్య॒ద్దక్షం॒ దధా॑నా జ॒నయం॑తీర్య॒జ్ఞం .

యో దే॒వేష్వధి॑ దే॒వ ఏక॒ ఆసీ॒త్కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.08

మా నో॑ హింసీజ్జని॒తా యః పృ॑థి॒వ్యా యో వా॒ దివం॑ స॒త్యధ॑ర్మా జ॒జాన॑ .

యశ్చా॒పశ్చం॒ద్రా బృ॑హ॒తీర్జ॒జాన॒ కస్మై॑ దే॒వాయ॑ హ॒విషా॑ విధేమ .. 10.121.09

ప్రజా॑పతే॒ న త్వదే॒తాన్య॒న్యో విశ్వా॑ జా॒తాని॒ పరి॒ తా బ॑భూవ .

యత్కా॑మాస్తే జుహు॒మస్తన్నో॑ అస్తు వ॒యం స్యా॑మ॒ పత॑యో రయీ॒ణాం .. 10.121.10

స్వరరహితం .

హిరణ్యగర్భః సమవర్తతాగ్రే భూతస్య జాతః పతిరేక ఆసీత్ .

స దాధార పృథివీం ద్యాముతేమాం కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.01

య ఆత్మదా బలదా యస్య విశ్వ ఉపాసతే ప్రశిషం యస్య దేవాః .

యస్య ఛాయామృతం యస్య మృత్యుః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.02

యః ప్రాణతో నిమిషతో మహిత్వైక ఇద్రాజా జగతో బభూవ .

య ఈశే అస్య ద్విపదశ్చతుష్పదః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.03

యస్యేమే హిమవంతో మహిత్వా యస్య సముద్రం రసయా సహాహుః .

యస్యేమాః ప్రదిశో యస్య బాహూ కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.04

యేన ద్యౌరుగ్రా పృథివీ చ దృళ్హా యేన స్వః స్తభితం యేన నాకః .

యో అంతరిక్షే రజసో విమానః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.05

యం క్రందసీ అవసా తస్తభానే అభ్యైక్షేతాం మనసా రేజమానే .

యత్రాధి సూర ఉదితో విభాతి కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.06

ఆపో హ యద్బృహతీర్విశ్వమాయన్గర్భం దధానా జనయంతీరగ్నిం .

తతో దేవానాం సమవర్తతాసురేకః కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.07

యశ్చిదాపో మహినా పర్యపశ్యద్దక్షం దధానా జనయంతీర్యజ్ఞం .

యో దేవేష్వధి దేవ ఏక ఆసీత్కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.08

మా నో హింసీజ్జనితా యః పృథివ్యా యో వా దివం సత్యధర్మా జజాన .

యశ్చాపశ్చంద్రా బృహతీర్జజాన కస్మై దేవాయ హవిషా విధేమ .. 10.121.09

ప్రజాపతే న త్వదేతాన్యన్యో విశ్వా జాతాని పరి తా బభూవ .

యత్కామాస్తే జుహుమస్తన్నో అస్తు వయం స్యామ పతయో రయీణాం .. 10.121.10