ఓషధీసూక్తం

 ఋగ్వేదసంహితాయాం దశమం మండలం, సప్తనవతితమం సూక్తం .

ఋషీ భిషగాథర్వణః .. దేవతా ఓషధీస్తుతిః , ఓషధిసముహ

ఛంద 1 2 4-7 11 17 అనుష్టుప్, 3 9 12 22 23 నిచృదనుష్టుప్,

8 10 13-16 18-21 విరాడనుష్టుప్ .. స్వర గాంధారః ..

యా ఓష॑ధీః॒ పూర్వా॑ జా॒తా దే॒వేభ్య॑స్త్రియు॒గం పు॒రా .

మనై॒ ను బ॒భ్రూణా॑మ॒హం శ॒తం ధామా॑ని స॒ప్త చ॑ .. 10.097.01

శ॒తం వో॑ అంబ॒ ధామా॑ని స॒హస్ర॑ము॒త వో॒ రుహః॑ .

అధా॑ శతక్రత్వో యూ॒యమి॒మం మే॑ అగ॒దం కృ॑త .. 10.097.02

ఓష॑ధీః॒ ప్రతి॑ మోదధ్వం॒ పుష్ప॑వతీః ప్ర॒సూవ॑రీః .

అశ్వా॑ ఇవ స॒జిత్వ॑రీర్వీ॒రుధః॑ పారయి॒ష్ణ్వః॑ .. 10.097.03

ఓష॑ధీ॒రితి॑ మాతర॒స్తద్వో॑ దేవీ॒రుప॑ బ్రువే .

స॒నేయ॒మశ్వం॒ గాం వాస॑ ఆ॒త్మానం॒ తవ॑ పూరుష .. 10.097.04

అ॒శ్వ॒త్థే వో॑ ని॒షద॑నం ప॒ర్ణే వో॑ వస॒తిష్కృ॒తా .

గో॒భాజ॒ ఇత్కిలా॑సథ॒ యత్స॒నవ॑థ॒ పూరు॑షం .. 10.097.05

యత్రౌష॑ధీః స॒మగ్మ॑త॒ రాజా॑నః॒ సమి॑తావివ .

విప్రః॒ స ఉ॑చ్యతే భి॒షగ్ర॑క్షో॒హామీ॑వ॒చాత॑నః .. 10.097.06

అ॒శ్వా॒వ॒తీం సో॑మావ॒తీమూ॒ర్జయం॑తీ॒ముదో॑జసం .

ఆవి॑త్సి॒ సర్వా॒ ఓష॑ధీర॒స్మా అ॑రి॒ష్టతా॑తయే .. 10.097.07

ఉచ్ఛుష్మా॒ ఓష॑ధీనాం॒ గావో॑ గో॒ష్ఠాది॑వేరతే .

ధనం॑ సని॒ష్యంతీ॑నామా॒త్మానం॒ తవ॑ పూరుష .. 10.097.08

ఇష్కృ॑తి॒ర్నామ॑ వో మా॒తాథో॑ యూ॒యం స్థ॒ నిష్కృ॑తీః .

సీ॒రాః ప॑త॒త్రిణీః॑ స్థన॒ యదా॒మయ॑తి॒ నిష్కృ॑థ .. 10.097.09

అతి॒ విశ్వాః॑ పరి॒ష్ఠాః స్తే॒న ఇ॑వ వ్ర॒జమ॑క్రముః .

ఓష॑ధీః॒ ప్రాచు॑చ్యవు॒ర్యత్కిం చ॑ త॒న్వో॒3॒॑ రపః॑ .. 10.097.10

యది॒మా వా॒జయ॑న్న॒హమోష॑ధీ॒ర్హస్త॑ ఆద॒ధే .

ఆ॒త్మా యక్ష్మ॑స్య నశ్యతి పు॒రా జీ॑వ॒గృభో॑ యథా .. 10.097.11

యస్యౌ॑షధీః ప్ర॒సర్ప॒థాంగ॑మంగం॒ పరు॑ష్పరుః .

తతో॒ యక్ష్మం॒ వి బా॑ధధ్వ ఉ॒గ్రో మ॑ధ్యమ॒శీరి॑వ .. 10.097.12

సా॒కం య॑క్ష్మ॒ ప్ర ప॑త॒ చాషే॑ణ కికిదీ॒వినా॑ .

సా॒కం వాత॑స్య॒ ధ్రాజ్యా॑ సా॒కం న॑శ్య ని॒హాక॑యా .. 10.097.13

అ॒న్యా వో॑ అ॒న్యామ॑వత్వ॒న్యాన్యస్యా॒ ఉపా॑వత .

తాః సర్వాః॑ సంవిదా॒నా ఇ॒దం మే॒ ప్రావ॑తా॒ వచః॑ .. 10.097.14

యాః ఫ॒లినీ॒ర్యా అ॑ఫ॒లా అ॑పు॒ష్పా యాశ్చ॑ పు॒ష్పిణీః॑ .

బృహ॒స్పతి॑ప్రసూతా॒స్తా నో॑ ముంచం॒త్వంహ॑సః .. 10.097.15

ముం॒చంతు॑ మా శప॒థ్యా॒3॒॑దథో॑ వరు॒ణ్యా॑దు॒త .

అథో॑ య॒మస్య॒ పడ్బీ॑శా॒త్సర్వ॑స్మాద్దేవకిల్బి॒షాత్ .. 10.097.16

అ॒వ॒పతం॑తీరవదంది॒వ ఓష॑ధయ॒స్పరి॑ .

యం జీ॒వమ॒శ్నవా॑మహై॒ న స రి॑ష్యాతి॒ పూరు॑షః .. 10.097.17

యా ఓష॑ధీః॒ సోమ॑రాజ్ఞీర్బ॒హ్వీః శ॒తవి॑చక్షణాః .

తాసాం॒ త్వమ॑స్యుత్త॒మారం॒ కామా॑య॒ శం హృ॒దే .. 10.097.18

యా ఓష॑ధీః॒ సోమ॑రాజ్ఞీ॒ర్విష్ఠి॑తాః పృథి॒వీమను॑ .

బృహ॒స్పతి॑ప్రసూతా అ॒స్యై సం ద॑త్త వీ॒ర్యం॑ .. 10.097.19

మా వో॑ రిషత్ఖని॒తా యస్మై॑ చా॒హం ఖనా॑మి వః .

ద్వి॒పచ్చతు॑ష్పద॒స్మాకం॒ సర్వ॑మస్త్వనాతు॒రం .. 10.097.20

యాశ్చే॒దము॑పశృ॒ణ్వంతి॒ యాశ్చ॑ దూ॒రం పరా॑గతాః .

సర్వాః॑ సం॒గత్య॑ వీరుధో॒ఽస్యై సం ద॑త్త వీ॒ర్యం॑ .. 10.097.21

ఓష॑ధయః॒ సం వ॑దంతే॒ సోమే॑న స॒హ రాజ్ఞా॑ .

యస్మై॑ కృ॒ణోతి॑ బ్రాహ్మ॒ణస్తం రా॑జన్పారయామసి .. 10.097.22

త్వము॑త్త॒మాస్యో॑షధే॒ తవ॑ వృ॒క్షా ఉప॑స్తయః .

ఉప॑స్తిరస్తు॒ సో॒3॒॑ఽస్మాకం॒ యో అ॒స్మాఀ అ॑భి॒దాస॑తి .. 10.097.23

స్వరరహితం .

యా ఓషధీః పూర్వా జాతా దేవేభ్యస్త్రియుగం పురా .

మనై ను బభ్రూణామహం శతం ధామాని సప్త చ .. 10.097.01

శతం వో అంబ ధామాని సహస్రముత వో రుహః .

అధా శతక్రత్వో యూయమిమం మే అగదం కృత .. 10.097.02

ఓషధీః ప్రతి మోదధ్వం పుష్పవతీః ప్రసూవరీః .

అశ్వా ఇవ సజిత్వరీర్వీరుధః పారయిష్ణ్వః .. 10.097.03

ఓషధీరితి మాతరస్తద్వో దేవీరుప బ్రువే .

సనేయమశ్వం గాం వాస ఆత్మానం తవ పూరుష .. 10.097.04

అశ్వత్థే వో నిషదనం పర్ణే వో వసతిష్కృతా .

గోభాజ ఇత్కిలాసథ యత్సనవథ పూరుషం .. 10.097.05

యత్రౌషధీః సమగ్మత రాజానః సమితావివ .

విప్రః స ఉచ్యతే భిషగ్రక్షోహామీవచాతనః .. 10.097.06

అశ్వావతీం సోమావతీమూర్జయంతీముదోజసం .

ఆవిత్సి సర్వా ఓషధీరస్మా అరిష్టతాతయే .. 10.097.07

ఉచ్ఛుష్మా ఓషధీనాం గావో గోష్ఠాదివేరతే .

ధనం సనిష్యంతీనామాత్మానం తవ పూరుష .. 10.097.08

ఇష్కృతిర్నామ వో మాతాథో యూయం స్థ నిష్కృతీః .

సీరాః పతత్రిణీః స్థన యదామయతి నిష్కృథ .. 10.097.09

అతి విశ్వాః పరిష్ఠాః స్తేన ఇవ వ్రజమక్రముః .

ఓషధీః ప్రాచుచ్యవుర్యత్కిం చ తన్వో3 రపః .. 10.097.10

యదిమా వాజయన్నహమోషధీర్హస్త ఆదధే .

ఆత్మా యక్ష్మస్య నశ్యతి పురా జీవగృభో యథా .. 10.097.11

యస్యౌషధీః ప్రసర్పథాంగమంగం పరుష్పరుః .

తతో యక్ష్మం వి బాధధ్వ ఉగ్రో మధ్యమశీరివ .. 10.097.12

సాకం యక్ష్మ ప్ర పత చాషేణ కికిదీవినా .

సాకం వాతస్య ధ్రాజ్యా సాకం నశ్య నిహాకయా .. 10.097.13

అన్యా వో అన్యామవత్వన్యాన్యస్యా ఉపావత .

తాః సర్వాః సంవిదానా ఇదం మే ప్రావతా వచః .. 10.097.14

యాః ఫలినీర్యా అఫలా అపుష్పా యాశ్చ పుష్పిణీః .

బృహస్పతిప్రసూతాస్తా నో ముంచంత్వంహసః .. 10.097.15

ముంచంతు మా శపథ్యా3దథో వరుణ్యాదుత .

అథో యమస్య పడ్బీశాత్సర్వస్మాద్దేవకిల్బిషాత్ .. 10.097.16

అవపతంతీరవదందివ ఓషధయస్పరి .

యం జీవమశ్నవామహై న స రిష్యాతి పూరుషః .. 10.097.17

యా ఓషధీః సోమరాజ్ఞీర్బహ్వీః శతవిచక్షణాః .

తాసాం త్వమస్యుత్తమారం కామాయ శం హృదే .. 10.097.18

యా ఓషధీః సోమరాజ్ఞీర్విష్ఠితాః పృథివీమను .

బృహస్పతిప్రసూతా అస్యై సం దత్త వీర్యం .. 10.097.19

మా వో రిషత్ఖనితా యస్మై చాహం ఖనామి వః .

ద్విపచ్చతుష్పదస్మాకం సర్వమస్త్వనాతురం .. 10.097.20

యాశ్చేదముపశృణ్వంతి యాశ్చ దూరం పరాగతాః .

సర్వాః సంగత్య వీరుధోఽస్యై సం దత్త వీర్యం .. 10.097.21

ఓషధయః సం వదంతే సోమేన సహ రాజ్ఞా .

యస్మై కృణోతి బ్రాహ్మణస్తం రాజన్పారయామసి .. 10.097.22

త్వముత్తమాస్యోషధే తవ వృక్షా ఉపస్తయః .

ఉపస్తిరస్తు సో3ఽస్మాకం యో అస్మాఀ అభిదాసతి .. 10.097.23